ترکی جدید یا زبان ادبی مدرن و جدید طراح
و نویسنده مقاله : محسن اقدمی
-------------------------------------------------------
مقاله فوق که درباره زبان ادبی مورد استفاده درمیان نویسنده و شاعران تورک ایران بخصوص آذربایجان جنوبی هستش مورد پسند و تایید بسیاری از شاعران و نویسندگان معاصر و متجدد تورک میباشد البته درمقابل موافقین بنام ، مخالفینی بزرگ هم وجود دارد که از نویسنده و شاعران بنام ومعاصرمان می باشند .(یکی ازاین مخالفین بنده حقیر بودم) بنا بر دلایلی از انتشار این مقاله جلوگیری کرده بودم البته با عذرخواهی از شاعر و نویسنده بزرگوارمان آقای محسن اقدمی . به دلیل خواسته بسیاری ازخوانندگان وبلاگ و موافقیق نظریه ی جناب محسن اقدمی _ (یعنی نظریه ی ضرورت ایجاد ترکی جدید یا بقول آقای اقدمی زبان ادبی جدید و مدرن)_ بنده پس از مطالعات زیادی که درساحه تاریخ زبان و ادبیات ترکی ترکان آذربایجان ایران داشتم کاملا نظریه ی آقای محسن اقدمی را منطقی و علمی دریافتم . و بحق و کاملا منطقی ایجاد زبان ادبی جدید را برای ترکی آذربایجانمان ضروری دانستم . (البته که این نظر شخصی من میباشد) اول اینکه ازنویسنده مقاله یعنی اقای اقدمی عذرخواهی میکنم .و از حضور نویسنده و شاعران بزرگوارمان آقایان : راشدی - شفیق- تیراش - اندبیلی - تقی پور تبریزی - نظری حکم آبادی- آلپای - هارای - ماکویی - زنجانی و ... - وخانم ها : سحر - زنجان قیزی - ساری قیز - تورکان - علمی - شکوری - کهنمویی - سلماسی - و... طلب بخشش دارم چراکه من نداسته و بدون علم موافقت مقاله فوق را از جانب این بزگواران را بدون منطق و بی سوادی نامیدم . بخاطر همین از همه شما بزرگ منشان عذرخواهی کرده(خصوصا آقایان اقدمی و نظری ) و با انتشار دوباره مقاله فوق الذکر امیدوارم بتوانم کم کاری و اشتباه قبلی خودم را جبران کنم
سلام دوستان با یک مطلب دگرگون درخدمتان هستم لطفا بطور کامل مطلب زیر رامطالعه فرمایید.
.مطلب زیر را از وبسایت آقای ایواز طاها که خود را در عرصه زبان و ادبیات ترکی صاحب نظریه و منصب بلامانع میداند برداشته ام . لطفا بدون تعصب مخرب نظرهایتان را بنویسید
سئوال زیر را دوست زنجانی به اسم جواد زنجان از آقای طاها پرسیده است می توان گفت که نظرهای آقای جواد زنجان واقعا بدون نقص است چراکه علاقه خالص و سازنده شخص فوق به زبان و ادبیات سرزمین مادری خویش نشاندهنده این مطلب است من در نظر آقای جواد زنجان هیچ مورد اشتباهی ندیدم فقط در یک مورد که آقای جواد فرموده اند که چه می شود از كلمات توركي توركيه استفاده شود . فقط میخواستم به آقای جواد و همه بگویم که این کلمات از ترکی مادر هستند یعنی از زبانی که ریشه زبان ماهم می باشد. این کلمات در کارخانه ساخت ترکیه تولید نشده اند این کلمات همانا از زبان ترکی قدیمی هستنداز همان ترکی که مال ماهم است. (این درسته که بسیاری از این کلمات در کانون زبان ملی ترکیه ساخته شده است تورک دیل کورومو - اما ریشه همه این کلمات از ترکی مادر هست و حتی بسیاری از این کلمات از ترکی قدیمی گرفته شده است .استفاده کردند از این کلمات بجای کلمات عربی و بیگانه موجود در زبان ما بمعنای استفاده از کلمات ترکیه ای نیست بلکه به معنای استفاده از کلمات ترکی مادر است .)
اما دوستان بسیار جالب است که جواب آقای طاها را بخوانید آقای طاهایی که با بچاپ رساندن چند کتابچه صاحب نظریه برای این زبان بزرگ شده است . آقای طاها رسما به حرام زاده کردن زبانمان نظریه پردازی میکند . دوست دارم خودتان قضاوت کنید .
یازی قایدالارینی بیرلشدیرمک آماجی ایله آشاغیدا گئدن باخیشلاردا اؤتهری ال گزدیریلیر، باشلانغیجدا و سونونداکی تعارفلر سیلینیر.
سایین جواد زنجان یازیر:_________________________
از شما سوالي درباره زبان توركي دارم . اميدوارم جنابعالي ، كه از اساتيد شناخت شده و خلاق اين حوزه هستيد ، پاسخ دهيد.
مدتي است كه زبان و رسم الخط توركي آذربايجاني مورد استفاده در آذربايجان شمالي ذهن مرا مشغول كرده است. خواستم تا اين مورد را با شما هم در ميان بگذارم .خود بهتر از من ميدانيد كه در رسم الخط لاتين آذربايجان شمالي حرف Ə وجود دارد كه برابر با فتحه ما است. اما من به هيچ عنوان – هر قدر هم كه تلاش ميكنم – نميتوانم با اين حرف كنار بيايم . به نظر من اين حرف اصلا با حروف ديگر لاتين هماهنگ نيست مخصوصا اگر در ابتدا و يا انتهاي كلمه بيايد . (1- البته اگر كسي شك دارد بهتر است قلم به دست بگيرد و يك پاراگراف بنويسد. و همچنين اگر در آينده در آذربايجان جنوبي هم بخواهيم ، كه ناگزير بايد بخواهيم ، با حروف لاتين بنويسيم با توجه به نوع آموزش و سابقه حروف در ايران بي شك اكثريت با اين حرف ə مشكل خواهند داشت. 2-بگذريم از اينكه در كامپيوتر هم دچار مشكل مي شويم ) نمي دانم چرا در آذربايجان شمالي اين حرف را از رسم الخط كريل وارد لاتين كردند. حتي در جايي خواندم كه حرف ш را هم براي حرف ش از خط كريل برگزيده بودند كه بعدها با فشار توركيه به صورت Ş نوشتند . بهتر ميدانيد كه اگر فقط همين يك حرف نامتعارف ə را با حرف e جايگزين كنيم بسياري از كلمات آذربايجاني در نوشتن هم ، با كلمات توركيه دقيقا يكي خواهد شد. البته تنها رسم الخط نيست . گاهي كلماتي را به كار مي برند كه لااقل مي توانم بگويم من به عنوان يك آذربايجاني نمي پسندم . بگذاريد جمله اي را عيناً از آذربايجان شمالي بياورم:
Ənənəvi beynəlxalq kitab festivalı start götürdü
آيا به نظر شما بهتر نيست به جاي كلمات "بين الخالق" ،" فستيوال" ، "استارت گؤتوردو" از كلمات "اولوسلار آراسي "، "سرگي" و "باشلاندي" استفاده كنيم . و به جاي آن بنويسيم : عنعنوي اولوسلار آراسي كيتاب سرگيسي باشلاندي.
enenevi uluslararası kitab sergisi başlandı تركيب "
بين الخالق" و يا "
استارت گؤتوردو" كه به وفور در آذربايجان شمالي مورد استفاده قرار ميگيرد را بمب اتم هم نميتواند تجزيه كند . و اين در حالي است كه ما كلمات بسيار زيبايي به جاي اين كلمات بيگانه ناهماهنگ با زبانمان داريم. البته اين تنها يك نمونه كوچك است .
در نوشته ها و رسانه هاي آذربايجان شمالي به وفور از كلمات
عربي ،
فارسي ،
روسي و
انگليسي غير متعارف و
ناهماهنگ با توركي استفاده ميشود اما بسيار نادر است كه از كلمات توركي توركيه استفاده شود! براي نمونه برخي از كلمات غير توركي ناهماهنگ را آورده و داخل پرانتز معادل توركي آن را مي نويسم : طلبه (اؤيرنجي) –
مكتب (اوخول) –
طلبات (ايستك)-
پايتاخت (باشكند) –
خاريجي ،
اجنبي (يابانجي/ ياد) –
شيمال ،
جنوب ،
شرق ،
غرب ( قوزئي ، گونئي ، دوغو ، باتي) –
محاربه ،
جنگ (ساواش) –
متمادي (سوركلي)ــ
صولح (باريش) –
هلاك اولوب ( اؤلوب ، و ... / جالب است اين كلمه را حتي براي شهداي خود هم استفاده ميكنند كه براي ما جنوبي ها خندهدار و باعث تاسف است) – گويا (سانكي ، دئمهلي) – مسكونلاشماق (يئرلشمك) –
منبع (قايناق) -
موقاويله (آنلاشم ) –
بله ، هه ، هن (ائوئت) -
نامزد (آداي) و ....
این بخش را حتما مطالعه کنید :
و من محسن اقدمی این جمله را به نظر آقای جواد زنجان اضافه میکنم :آقای جواد و دوستان در زبان ترکی آذربایجان شمالی که خودشان پیوسته از جمله آذریجه یا آذربایجان دیلی بجای زبان ترکی یا زبان ترکی آذربایجان(که درزمان ریاست جمهوری ائلچی بی در قانون اساسی این کشور زبان ملی زبان ترکی نوشته شده بود که حیدر علی اوف آذریجه را بجای زبان ترکی تغییر داد ) استفاده میکنند میتوان براحتی هزار وهزاران کلمه بیگانه و نامتعارف وناهاهنگ بازبان ترکی یافت کرد -در مقاله قبلی من که به اسم گلیشمیش تورکچه میباشد به این نقطه اشاره شده است که آذربایجان شمالی چه ضربه بزرگی به زبان ترکی زده است و خواهد زد و دوستان این را فراموش نکنید همه اینها سیاست حیدر علی اوف و پسرش الهام است که برای بقای حکومت موروثی خویش به خاک آذربایجان شمالی هم رحم نکردند -دوستان من درآینده درمورد خیانتهای حیدر علی اوف و فرزندش الهام علی اوف به آذربایجان مقاله ای به دیدشما عزیزان خواهم گذاشت که ببینید این پدروپسر چه جفاهایی به سرزمین آذربایجان شمالی کرده اند -وبرای همین است که من همیشه به این نقطه اصرار دارم دوستان زبان آذربایجان شمالی زبان ملی و زبان ادبی ما نیست .
درست است كه كلمات داخل پارانتز از توركيه گرفته شده است، ولي مگر ريشه و مشتقات همين كلمات در توركي ما موجود نيست و مگر براي ما نامتعارف و بيگانه است؟ كه عدهاي احتمالا خرده ميگيرند.
خود بهتر ميدانيد كه با اندكي اصلاح چه در رسم الخط و چه در كلمات مورد استفاده در آذربايجان به راحتي توركي آذربايجاني و استانبولي - بدون اينكه به مشكلي برخورد نماييم- به هم كاملا نزديك ميشوند. در ضمن به نظر من حرف خ هم با توركي ناهماهنگ است و جالب اينكه ما وقتي به آثار ادبي كلاسيك آذربايجان مثلا به كتاب دده قورقود نگاه ميكنيم كمتر ردي از حرف خ مي بينيم . و يا حتي در كمتر از 30 سال پيش مثلا در شماره هاي اوليه مجله وارليق اكثرا به جاي خ از ق همانند چوق ، يوق به جاي چوخ و يوخ استفاده شده است. اين در حالي است كه امروزه در آذريايجان شمالي حتي به جاي كلمات : آرشيو ، كر (گروه موسيقي)، تراكتور، قالي، كاراكتر و... از كلمات آرخيو، خور، تراختور، خالي، خاراكتر استفاده ميشود. (1- آيا اين به دليل نفوذ زبان زمخت روسي در توركي آذربايجان نيست؟ 2- در آذربايجان جنوبي كه وضع اسفبار است گلماخ ، گئتماخ ، خالخ و ... البته مشكلات اين طرف به دليل نبود دولت ملي حكايت ديگري دارد. 3- و باز جالب اينكه در زبان رسمي و ادبي توركيه حرف خ وجود ندارد.) در اين باره حرف بسيار است. استاد گرامي اگر ممكن است نظر خود را در اين باره - كه بيشتر شبيه درد دل شد - بگوييد و اينكه چرا در آذربايجان شمالي براي اصلاح و زيبا شدن توركي همتي و غيرتي، آنگونه كه در توركيه است، ديده نمي شود ؟
وجواب این مطلب :
_________________________
سیزین آذربایجان دیلینه ائتدییینیز بو گوزل قوللوغا گؤره تشکر ائدیریک. یادیزدان چیخماسین کی آز و قیسسا یازی و اونو گؤزل و شیرین یازماق هز زاددان یاخشیدیر. بیرده ممکن اولسا بعضی سوزلرین پارانتز آراسیندا معناسینی یازماق سیزدن بیزه بورج اولسون. ممکن اولان قدهر عرب دیلیندن آلینمیش سؤزلری ائله اولدوغو کیمی یازماق یاخشی اولار، بیز اونو اوخویاندا بیلریک نئجه تلفظ ائدک.
سون سؤزوم بو کی، بیزیم تورکجهمیزده بعضی حرفلر کلمهدن حذف اولار. مثال اوچون "یالقان" بیزیم تورکجهده "یالان" اولار. بو باعث اولوب آذربایجان تورکجهسی شیرین اولسون. سیزده بو قایدایا سعی ائدین رعایت ائدهسیز. یاشاسین آذربایجان آنا یوردوم. (حذف شدن بعضی حرف ها چه ربطی به سئوال فوق دارد -مگر این خاصیت در دیگر لهجه های ترکی موجود نیست )
